Bir kere alışveriş yaptığınız mağazadan aylardır kampanya mesajı geliyor. Her mesajın altındaki “iptal için RET yaz” işe yaramıyor ya da yalnızca o markayı susturuyor. Oysa Türkiye’de bunun için tek noktadan çalışan resmî bir sistem var ve çoğu kişi varlığını bilmiyor: İYS (İleti Yönetim Sistemi). Bu rehberde tüm izinlerinizi nasıl göreceğinizi, tek tek veya toplu olarak nasıl kaldıracağınızı ve mesajlar durmazsa nereye başvuracağınızı anlatıyoruz.
Kısa cevap: vatandas.iys.org.tr adresine (veya e-Devlet ya da İYS mobil uygulamasına) girin — ücretsizdir. Hangi firmaya, hangi kanaldan (SMS, e-posta, arama) ve ne zaman izin verdiğinizi tek ekranda görür, istediğinizi kaldırırsınız. İzni kaldırdığınızda firma en geç 3 iş günü içinde ileti göndermeyi durdurmak zorundadır. Durmuyorsa şikâyetinizi e-Devlet üzerinden veya tiss.ticaret.gov.tr adresinden yapabilirsiniz.
Neden bu kadar çok mesaj geliyor?
Çoğu durumda mesajlar “izinsiz” değildir — siz farkında olmadan izin vermişsinizdir. Bunun tipik yolları:
Tek tek hatırlamanız mümkün değil — zaten sistemin varlık sebebi de bu.
İYS nedir?
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle, ticari elektronik ileti onaylarının alınmasına ve reddetme hakkının kullanılmasına imkân tanıyan bir elektronik sistem kuruldu. Bu sistem, TOBB tarafından yetkilendirilen İYS A.Ş. tarafından işletiliyor.
Vatandaş açısından işlevi tek cümleyle özetlenebilir: verdiğiniz tüm onayları tek bir noktadan görebilme, kontrol edebilme ve ret hakkını kullanabilme. Yani her firmayı ayrı ayrı aramanıza, her mesaja ayrı “RET” yazmanıza gerek yok.
Üç yoldan giriş — hepsi ücretsiz
Doğrudan tarayıcıdan girebilirsiniz: vatandas.iys.org.tr
turkiye.gov.tr üzerinden İYS hizmetine ulaşabilirsiniz. Zaten e-Devlet şifreniz varsa en pratik yol budur.
Telefonunuzdan takip etmek isterseniz mobil uygulama da mevcut.
Üç yolun da tamamı ücretsizdir. “İzin kaldırma hizmeti” adı altında ücret isteyen bir yapıyla karşılaşırsanız bu resmî sistem değildir.
İzinlerinizi görme ve kaldırma
Sisteme girdiğinizde hangi firmaya, hangi iletişim kanalından (SMS, e-posta, arama) ve ne zaman izin verdiğinizi gösteren liste karşınıza çıkar.
Burada çoğu kişiyi şaşırtan şey, hiç hatırlamadığı firmaları görmektir. Yıllar önce tek seferlik bir alışveriş yeterli olmuş olabilir.
İzin kanal kanal tutulur. Bir markadan e-posta almak isteyip SMS istemeyebilirsiniz; ikisini ayrı ayrı yönetebilirsiniz.
Kaldırdığınız izinden sonra o firma o kanaldan size ticari ileti gönderemez.
İzni kaldırdım, mesajlar ne zaman kesilir?
Hizmet sağlayıcılar, ret bildiriminden itibaren en geç 3 iş günü içinde ticari elektronik ileti göndermeyi durdurmak zorundadır.
Yani ret işleminizin ardından birkaç mesaj daha gelmesi teknik olarak mümkündür; ama 3 iş gününden sonra gelen ileti artık mevzuata aykırıdır ve şikâyet konusudur.
Ret işlemini yaptığınız tarihi not edin veya ekran görüntüsü alın. Mesajlar devam ederse şikâyetinizde bu tarih belirleyici olur: “şu tarihte izni kaldırdım, şu tarihte hâlâ ileti geldi” cümlesi dosyanızı tek başına güçlendirir.
Mesajlar durmuyorsa: şikâyet
Ticari elektronik ileti şikâyetleri için resmî iki kanal var:
Şikâyet öncesi hazırlamanız gerekenler basit: gelen iletinin ekran görüntüsü (tarih ve gönderen numarası/adresi görünsün), ret işlemini yaptığınız tarih ve varsa İYS ekranının görüntüsü. Şikâyetler tek bir veri tabanında toplandığı için denetim ve süreçler hızlanmış durumda.
Bu sistemin kapsamadığı mesajlar
Önemli bir sınır var ve bunu bilmek hayal kırıklığını önler. Ticari elektronik ileti mevzuatının kapsamı dışında kalan içerikler bulunuyor:
Yani İYS, meşru firmaların pazarlama mesajlarını yönetmek içindir. Sahte kargo bildirimi veya dolandırıcılık amaçlı bir mesaj alıyorsanız o farklı bir sorundur; bu tür siteleri ve girişimleri nasıl tanıyacağınızı güvenli alışveriş rehberimizde ele aldık.
Baştan izin vermemek: alışveriş sırasında 4 kontrol
Papağan da bildirim gönderiyor — nasıl kapatılır?
Bu yazının konusu gereği kendi durumumuzu da yazalım: Papağan, kampanya duyuruları için tarayıcı bildirimi (web push) kullanır. Bunu SMS veya e-posta pazarlamasından ayıran şey, iznin tarayıcı üzerinden verilmesi ve yine tarayıcıdan tek tıkla geri alınabilmesidir.
Bildirimleri kapatmak için tarayıcınızın site ayarlarından papagan.com için bildirim iznini “engelle” yapmanız yeterlidir; ayrıca bir işlem gerekmez. Bize ulaşmak isterseniz iletişim sayfamız açık.
Sık sorulan sorular
İYS nedir, ne işe yarar?
İYS (İleti Yönetim Sistemi), 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle kurulan; ticari elektronik ileti onaylarının alınmasına ve reddetme hakkının kullanılmasına imkân tanıyan elektronik sistemdir. TOBB tarafından yetkilendirilen İYS A.Ş. tarafından işletilir. Vatandaş açısından işlevi, verdiği tüm onayları tek bir noktadan görebilmesi, kontrol edebilmesi ve ret hakkını kullanabilmesidir.
İYS’ye nasıl giriş yapılır, ücretli mi?
Üç yoldan girilebilir ve tamamı ücretsizdir: vatandas.iys.org.tr adresinden web üzerinden, e-Devlet Kapısı üzerinden veya İYS mobil uygulamasından. “İzin kaldırma hizmeti” adı altında sizden ücret isteyen bir yapıyla karşılaşırsanız bu resmî sistem değildir.
İzni kaldırdıktan sonra mesajlar ne zaman kesilir?
Hizmet sağlayıcılar ret bildiriminden itibaren en geç 3 iş günü içinde ticari elektronik ileti göndermeyi durdurmak zorundadır. Bu süre içinde birkaç mesaj daha gelmesi teknik olarak mümkündür; ancak 3 iş gününden sonra gelen ileti mevzuata aykırıdır ve şikâyet konusudur. Ret işleminizi yaptığınız tarihi not edin.
Mesajlar durmuyor, nereye şikâyet edebilirim?
İki resmî kanal var: e-Devlet Kapısı’ndaki “Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi” hizmeti veya doğrudan tiss.ticaret.gov.tr adresi. Başvurmadan önce gelen iletinin ekran görüntüsünü (tarih ve gönderen bilgisi görünecek şekilde), ret işlemini yaptığınız tarihi ve varsa İYS ekran görüntüsünü hazırlayın. Şikâyetler tek bir veri tabanında toplandığı için süreçler hızlanmıştır.
Her mesajın altındaki “RET” yazmak yeterli değil mi?
O yöntem yalnızca ilgili firmayı ve çoğu zaman yalnızca o kanalı kapsar; onlarca firmaya tek tek uğraşmanız gerekir. İYS’nin farkı, tüm onayları tek bir noktada toplaması ve hepsini aynı ekrandan görüp kaldırabilmenizdir. Ayrıca İYS’de izni ne zaman ve hangi kanal için verdiğinizi de görebilirsiniz.
Sadece SMS’i kapatıp e-postayı bırakabilir miyim?
Evet. İzinler kanal bazında tutulur: SMS, e-posta ve arama ayrı ayrı yönetilir. Bir markadan e-posta almak isteyip SMS istemiyorsanız yalnızca SMS iznini kaldırabilirsiniz. Bu, gerçekten takip ettiğiniz markaların kampanyalarını kaçırmadan gürültüyü azaltmanın en pratik yoludur.
Hiç izin vermediğim firmalardan mesaj geliyor, nasıl olur?
Çoğu durumda izin farkında olmadan verilmiştir: üyelik formundaki önceden işaretli kutucuk, ödeme adımına iliştirilmiş onay, çekiliş formu veya mağaza içi puan kartı kaydı gibi. İYS’ye girdiğinizde hangi firmaya ne zaman ve hangi kanaldan izin verdiğinizi görebilirsiniz. Gerçekten izin vermediğinizi düşünüyorsanız ret işlemini yapıp mesaj devam ederse şikâyet kanallarını kullanın.
İYS bahis, dolandırıcılık ve sahte kargo mesajlarını da durdurur mu?
Hayır. Bahis ve kumar iletileri, dolandırıcılık iletileri, cinsel sohbet iletileri ve siyasi iletiler ticari elektronik ileti mevzuatının kapsamı dışındadır. İYS meşru firmaların pazarlama mesajlarını yönetmek içindir. Sahte kargo veya sahte ödül mesajları için ihbar yolu farklıdır ve bu tür girişimleri tanımak için güvenli alışveriş rehberimize bakabilirsiniz.
Tüm izinleri birden kaldırmak mantıklı mı?
En hızlı yoldur ama gerçekten takip ettiğiniz markaların kampanya duyurularını da kaçırırsınız. Pratik yaklaşım: yılda birkaç kez alışveriş yaptığınız 3-5 markayı bırakıp gerisini kaldırmaktır. Böylece hem mesaj gürültüsü biter hem indirim haberleri elinizde kalır. İzinler kanal bazında olduğu için bu ayarı ince ayar yapabilirsiniz.
Firma “izin vermiştiniz” diyor, ispat kimde?
İYS, hizmet sağlayıcılara ticari elektronik ileti izin süreçlerinin yönetiminde ispat yükümlülüğü açısından hukuki güvenlik sağlamak üzere kurulmuştur. Pratik anlamı şudur: bir firma size ileti gönderiyorsa o izni kayıt altına almış olması beklenir; sözlü olarak “izin vermiştiniz” demek tek başına yeterli değildir. İzin kaydını İYS ekranınızdan kontrol edebilirsiniz.
Alışveriş sırasında izin vermemek için ne yapmalıyım?
Dört noktaya dikkat edin: üyelik formundaki “kampanyalardan haberdar ol” kutucuğu zorunlu değildir, üyelik sözleşmesi onayıyla karıştırmayın; ödeme adımında sözleşme onayının yanına iliştirilmiş ticari ileti iznini gözden kaçırmayın; çekiliş ve kampanya formlarının katılım şartı çoğu zaman ileti onayıdır; fiziki mağazada puan veya indirim kartı için numara verirken bunun ileti onayı içerip içermediğini sorun.
Papağan’ın bildirimlerini nasıl kapatırım?
Papağan kampanya duyuruları için tarayıcı bildirimi (web push) kullanır. Bunu kapatmak için tarayıcınızın site ayarlarından papagan.com için bildirim iznini “engelle” yapmanız yeterlidir; başka bir işlem gerekmez. İzin tarayıcı üzerinden verildiği için yine tarayıcıdan tek tıkla geri alınabilir.
Kaynaklar
- İleti Yönetim Sistemi (İYS) — vatandaş girişi: vatandas.iys.org.tr · kurumsal: iys.org.tr
- T.C. Ticaret Bakanlığı — İleti Yönetim Sistemi (İYS) (6563 sayılı Kanun değişikliği, TOBB yetkilendirmesi, sistemin işlevi): ticaret.gov.tr
- Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi (TİSS): tiss.ticaret.gov.tr · e-Devlet: turkiye.gov.tr
- T.C. Ticaret Bakanlığı — ticari elektronik iletiler hakkında sıkça sorulan sorular (onay zorunluluğu, 3 iş günü kuralı, kapsam dışı iletiler, şikâyet kanalları): ticaret.gov.tr
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun: mevzuat.gov.tr
Bilgilendirme: Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Buradaki süreler, adresler ve kurallar hazırlandığı tarihte resmî kaynaklardan derlenmiştir; mevzuat ve sistem arayüzleri değişebileceğinden güncel bilgiyi ilgili resmî adresten kontrol edin.
Papağan'da devamı
Hakkınızı öğrendiniz; şimdi doğrulanmış kampanyalara göz atın.